تفاوت «Custom GPT» با «Project» در Chatgpt چیست و کدام را انتخاب کنیم؟

اگر از نسخه‌های پولی ChatGPT مثل Plus یا Team استفاده می‌کنید، احتمالاً با دو قابلیت قدرتمند مواجه شده‌اید که در نگاه اول شبیه هم هستند: Custom GPTs (جی‌پی‌تی‌های سفارشی) و Projects (پروژه‌ها).

هر دو امکان می‌دهند فایل آپلود کنید، دستورالعمل بدهید و تجربه کار با هوش مصنوعی را شخصی‌سازی کنید. اما سؤال اصلی اینجاست:
تفاوت واقعی این دو چیست؟ آیا فقط دو نام برای یک چیز هستند یا کاربردهای کاملاً متفاوتی دارند؟

در این مقاله، تفاوت‌ها را دقیق و کاربردی بررسی می‌کنیم تا بدانید کِی GPT بسازید و کِی Project ایجاد کنید.

Custom GPT شبیه ساختن یک ابزار تخصصی یا یک «ربات/اپلیکیشن کوچک» است که برای یک وظیفه مشخص طراحی می‌شود.
مثلاً: معلم زبان، مشاور سئو، بازنویس کد طبق استاندارد شرکت.

ویژگی مهم: رفتار ثابت و قابل تکرار دارد و می‌توانید آن را بارها استفاده کنید یا حتی با دیگران به اشتراک بگذارید.

Project شبیه یک فضای کاری متمرکز یا «پوشه پروژه» است.
برای کارهای طولانی‌مدت، چندمرحله‌ای و سنگین ساخته شده تا همه چیز یکجا باشد: فایل‌ها، گفتگوها و زمینه کاری پروژه.

مثلاً: نوشتن پایان‌نامه، بازسازی خانه، کمپین بازاریابی، توسعه یک نرم‌افزار.

Custom GPT زمانی بهترین انتخاب است که می‌خواهید یک فرآیند تکراری را اتوماتیک کنید یا ابزاری بسازید که همیشه یک رفتار مشخص داشته باشد.

سناریوهای رایج

ساخت ابزار تخصصی و پایدار:
مثلاً GPTای که همیشه کدهای پایتون را طبق استاندارد تیم شما اصلاح کند.

اتصال به دنیای بیرون (Actions / API):
وقتی لازم است به سرویس‌ها یا نرم‌افزارهای دیگر وصل شود.

اشتراک‌گذاری با دیگران:
ابزاری بسازید که همکار یا مشتری بدون دسترسی به فایل‌های اصلی شما از آن استفاده کند.

پایگاه دانش ثابت:
مثل GPTای که مجموعه‌ای از قوانین و دستورالعمل‌های ثابت را همیشه مبنا قرار می‌دهد.

مثال: یک «GPT پشتیبان مشتری» که فایل‌های راهنمای محصول را خوانده و همیشه با لحن مشخص پاسخ می‌دهد.

Projects برای حل دو مشکل اصلی عالی‌اند:

پراکندگی فایل‌ها و گفتگوها

سخت شدن مدیریت کانتکست در کارهای بلندمدت

سناریوهای رایج

نوشتن کتاب یا پایان‌نامه:
منابع، فصل‌ها، یادداشت‌ها و فایل‌های متعدد را یکجا نگه می‌دارید و در تمام چت‌های پروژه قابل استفاده است.

پروژه‌های تیمی (در Team/Enterprise):
چند نفر روی یک پروژه کار می‌کنند و همه به فایل‌ها و تاریخچه گفتگوها دسترسی دارند.

توسعه نرم‌افزار و کارهای پیچیده فنی:
مستندات، نیازمندی‌ها و کدهای قبلی را در پروژه می‌گذارید و گفتگوهای مختلف (دیباگ، معماری، دیتابیس) را جداگانه جلو می‌برید.

جلوگیری از تکرار آپلود:
فایل‌ها در سطح پروژه می‌مانند و لازم نیست هر بار دوباره آپلود کنید.

مثال: پروژه «کمپین نوروزی ۱۴۰۵»
فایل‌های برندبوک، محصولات و استراتژی بازاریابی را در پروژه می‌گذارید. بعد دو چت جدا دارید: یکی برای ایمیل‌ها، یکی برای بنرها—و در هر دو، AI زمینه برند را می‌داند.

می‌توانید داخل یک Project از Custom GPTها استفاده کنید—و این دقیقاً یعنی «قدرت کامل».

یک سناریوی کاربردی

فرض کنید یک Project برای «مدیریت محتوای سایت» دارید:

فایل‌های استراتژی محتوا و تقویم سردبیری داخل Project است.

داخل همان پروژه از یک Custom GPT مثل «SEO Writer» استفاده می‌کنید.

در این حالت:

GPT تخصص خودش را دارد (لحن، ساختار، قواعد سئو)

و همزمان به فایل‌های پروژه شما هم دسترسی دارد

اگر می‌خواهید یک ابزار بسازید که یک کار مشخص را بارها انجام دهد → Custom GPT

اگر یک کار بزرگ، طولانی و چندمرحله‌ای با فایل‌ها و چت‌های متعدد دارید → Project

اگر نیاز به اتصال به API یا ابزارهای بیرونی دارید → حتماً Custom GPT

با فهم این تفاوت‌ها، شما دقیقاً می‌دانید هر قابلیت را کجا به کار بگیرید—و این یعنی بهره‌وری واقعی